Ege-Aydın ve Köyleri Şiveli Deyimler Ne Anlama Geldiği Örnekleri (Kullanılan Yerler)

Ege-Aydın-İmamköy Şiveli (Ağız) Deyimler
Derleyen Hazırlayan: Nermin Karabulut
  1.  Acı soğuk : Çok soğuk olmak
  2. Adamın dediği dedik çaldığı düdük : İnat etmek
  3. Adam ekmeği meydan ekmeği evlat ekmeği zindan ekmeği
  4. Adını goymak :Parasını belirlemek
  5. Ağız öğretmek : Yol göstermek.
  6. Aşam bazarı       : Akşam üstü pahalı veya ucuz almak
  7. Ağzını bozmak : Küfürlü konuşmak
  8. Ağzını tutmak : Cevap vermemek , susmak 
  9. Ahı gitmiş vahı kalmış   : Yaşlanmak, çökmek
  10.  Ahmak ıslatan : Az az yağan yağmur
  11. Akça gavak yaprağı gibi dönmek : dönek olmak
  12. Akıllı deliye sö?letirmiş: söylemesi zor olan tenteşikli şeye saf birine söyletmek
  13. A_şam oltu : Akşam üzeri
  14. Alçak e?eğin binmesi kolay olurmuş: Sessiz insanlara herşey yaptırmak veya maddi ve manevi güçsüz olana  
  15. Aldı aşarı gitmek : önüne geçememek.
  16. Alışmamadık götte don durmazmış: işe eğreti olmak
  17. Allem gallem etmek : oyun etmek birşeyin özüyle oynamak,
  18.  Aldı aşırı gitmek : Önüne geçememek.
  19. Alışmadık götte don durmazmış: İşe eğreti olmak
  20.  Allem gallem etmek : Oyun etmek birşeyin özüyle oynamak, hile karıştırmak
  21. Anen anen gadın anen : Sonuca ulaşamamak
  22. Alnının çatısı   : Alnının ortası (Alnının çatısından vurmuş)
  23. Ansan ayıp yutsan böyük : Söylenmiyecek ar yapılan sözlük
  24. Ardamarı çatlama :Ahlaksızlaşmak.
  25.  Askarı yüzünden bahalı   : Birşeyin pahalı geldiği belirtmek. Ası söylemek : Şart koymak.
  26. Aşamdan galan aş ağız yakmaz : Olayın soğuması
  27. Aşık atmak : İdda etmek, yarışmak, sen onunla aşık atabili misin o çok zengin
  28. Atlan apeyi döğüştümek: Arabozucu
  29. Aval aval bakmak : Safça
  30. Ayağını kaydırmak : Kötülük yapmak
  31. Ayak dıvıştısı            : Ayak sesi
  32. Ayan beyan belli :Açıkça belli etmek (rüyamda ayan beyan gördüm)
  33. Ayran gönüllü : Çabuk fikri değişen
  34. Bacak çekiştirmek  : Birisinin hakkında dedikodu yapmak
  35. Başa Dapmak    :Yapılan iyiliği yüzüne vurmak
  36. Başını yimek   :Kendi yıkımına neden olmak
  37. Baş yaptırmak :Düğünde saçını yaptırmak için koaföre gitmek.
  38. Bayramda Seyranda : Ara sıra anlamında
  39. Bazada ağız gömek   :Gözlemlemek,
  40. Bekara garı boşamak goley   : Sene göre hava hoş
  41. Benim eşeğim gancık olsun : Tartışmada yenilgiye düşmek tartışmadan usanmak
  42.  Beşlik bozmak : Konuşmak iki bıdramak
  43. Bi deliğe işemek : Samimi olmak, sıkı fıkı olmak
  44. Bilmediği beş vakit vamaz : Her şeyi bilmek. hünerli
  45. Botcada gumaş eskimez : Kendini karaya bereye vurmayanlar için söylenir.
  46. Çaka satmak :Çalımlı olmak
  47. Cav cav sıcak : Öğle zamanı olan sıcak, saat oniki -üç arası
  48. Cinleri başına toplanmak : Çok sinirlenmek
  49. Çatal gazık yere batmaz
  50. Çayın daşınla çayın guşunu vurmak
  51.  Dabanı Ağır : Ağır hareket etmek. Yaptığı şeyi usul usul yapmak
  52. Deli debbek : Delimtırak. Deli Tebbek konuşma
  53. Deveyi yardan bir tutam ot attırır. Hırslı olmak.
  54. Dış kapının mandalı  : Aileden olmayan kişi 
  55. Eften püften: derme çatma yapılan şey.
  56. Ekmek garıştırması: Bayatlamış ekmekleri tavlandırılarak kızartılması
  57.  El pençe divan durmak.: Saygı ile karşılamak.
  58.  Engi bengi olmak : Şaşırmak aptallaşmak.
  59.  Elen telen etmek : Boşa harcamak zarar etmek
  60.  Esip gürlemek : Bağırıp çağırmak
  61.  Eşek ne anlar hoşaftan : Değerli olan şeylerin değerini bilmeyen kişiye denir.
  62. Fıngıldaklı kişi: Oynak kişi
  63. Gıymatı Sakızlı kanfilde yok :Birisine gereğinden fazla değer vermek
  64.  Gönül koymak : Gücenmek göz belertmek : Korkutmak
  65.  Gözleri fel fecir okumak.
  66. Gözkulak olmak : Gözetmek, Evini göz kulak ol çarşıya gidiyom.
  67. Gözü kızarmak : İradesine sahip olamamak. Kaç onun gözü kızarmış
  68.  Gudurmuş köpek başını yer: Öfkeli kişinin başına herşey gelir. Gumba dolması : Koyun bağırsağından pirinçle yapılan dolma
  69.  Guzu göbeği : Ağaçlık alanlarda yetişen işkembe görünümlü mantar
  70. Güce gitmek : Alınmak Gücenmek; Onun lafları çok gücüme gitti
  71.  Gıcık etmek : Sinir etmek
  72. Hacı yolu bekler gibi yolunu gözlemek: Merakla birisini beklemek
  73. Hap hapına gelmek: Karşı karşıya gelmek
  74. Haşat olmak: Parçalanmak kırılmak
  75. Hinayetlik etmek :Yaramazl?k etmek.
  76. Hora geçmek. Yapılan şeyden ho?nut olmak memnun
  77. iki ucu bir araya gelmemek: Ba?ar?s?z olmak
  78. İreng etmek : Eziyet etmek
  79. Kaskat? Söylemek: Ac?mas?zca söylemek
  80. Kayar etmek : Küfürlü konu?mak
  81. Kelli kulakl? : Hali vakti yerinde vucudu da sa?lam
  82. Kov Sokmak : Arada laf taşımak.
  83. Kölük vermek: Kıskandırmak
  84. Matırak Geçmek : Şakalaşmak alay etmek
  85. Marangoz keseri gibi dönme: İşine geldiği gibi dönen
  86. Mırın gırın etmek: İsteksiz davranmak
  87. Muştuluk vemek : Müjdelemek, Karşılığında hediye almak
  88. Ne oldum delisi olmak : Sonradan görerek ne yapacağını şaşırmak
  89. Nevri Dönmek : Şaşırmak, ne olduğunu bilmemek.
  90. O gidenlerde : Çevrede oralarda
  91. Ozanlık etmek. Şakalaşmak, şakacı espiri üreten
  92. Öbek Öbek: Küme küme
  93. Ödü bokuna garışmak: Çok Korkmak
  94. Özene bezene; İtina ile seçmek, yapmak
  95.  Palaz Paldıraz : Üstünkörü yapmak, veya çıkmak
  96. Papı yemek: Azarlanmak
  97. Paşaya kelle yeti?tirmek: Hiç yoktan acele etmek
  98. Peygamber Devesi : Çekirgeye benzeyen ye?il böcek
  99. Pestili ç?kmak: A??r? yorulmak
  100. Sebat etmek: Sad?k kalmak,devam ettirmek.
  101. Siyim siyim: Yavaş yavaş ağlamak.
  102. Söz kesmek :Evlili?e dair söz verilmesi
  103. Südü bozuk : Ahlak? bozuk kişi
  104. Suya girinmek : Banya yapmak
  105. Şaka şellen yapmak: Şakalaşmak, espiri yapmak
  106. Şangır şungur: Çok ses çıkarmak. Anahtarı şangur şungur etti
  107. Tava gelmek: Yola gelmek, kanmak
  108. Tava gelmek :Toprağın sürmeye elverişli hale gelmesi
  109. Tavuk garankısı: Göz hastalığı
  110. Tebdili davmak: ne yapacağını şaşırmak
  111. Tek durmak: Uslu sakin durmak
  112. Tepe taklak gitmek :Dü?mek, veya iflas etmek
  113. Tingil tepeye ç?kmak: Yükse?e ç?kma
  114. Unu eleyip eleyi asmak:Ya?lanmak, i?lerden uzak durmak
  115. Uzun oturmak:Yar? yatm?? durumda oturmak.
  116. Ümü?üne basmak: Bo?az?na çökmek.
  117. Üstüne yatmak: Ald???n? vermemek.
  118. Var? yo?u :Nesi varsa onun
  119.  Verip veri?tirmek: A??z?n? geleni söylemek.
  120. Yak? olmak:Miydesi bozulmak rahats?zlanmak
  121. Yalama olmak: A??nmak
  122.  Yalap yalap: Par?l par?l
  123. Yalanc?s? olmak : Ba?kas?ndan duydu?unu di?er ki?iye aktarmak.
  124.  Yal?nayak ba?? kabak: Ba??nda örtü aya??nda pabuç olmamas?
  125.  Yapt???n? yan?na gomamak: ?ntikam almak
  126. Yarenlik etmek: Ayn? ya?taki ki?ilerin arkada? olmas? muhapbet etmesi
  127.  Yarım avuç: Az birşey
  128. Yarım yamalak: Bir işi eksik düzensiz yapmak
  129. Yavan ağız : Gereksiz konuşmak.
  130. Yayan Yapıldak: Ayan gitmek rezil olmak.
  131. Yüz tutamağı: İyilik yerine verilen hediye
  132.  Yüzkiri olmak : Utan?lacak durumda olmak
  133.  Zivanadan Çıkmak :Sabrının iyice taşması
  134.  Zifiri Karanlık : İyice karanlığın çökmesi, hiç birşey görmemek.
  135. Ildır ıldır ıldıramak : Parıl parıl parlamak.
  136. Genelde şiveli olarak ya?l? ku?ak konu?ur. K?rkbe? ya? üstü, yeni nesilde ?iveli konu?may? az raslanmaktad?r. ?iveli konu?malar? örneklerle cümle içinde nas?l kullan?ld???n? konu?ma örneklerinde görece?iz.

Nermin Karabulut

Biraz Da Gülelim (Gıı Gaşım Akıdeş, Ganare v.s)